TGPSG/Vatican News -- Khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến thăm thành phố biên giới Metz của Pháp, chúng ta cùng nhìn lại di sản của Đấng Đáng kính Robert Schuman, một trong những người sáng lập Liên minh châu Âu, người đã không ngừng hoạt động cho hòa bình và công ích sau Thế chiến II.
Trong chuyến Tông du Pháp từ ngày 25 đến 28/9/2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến thăm thành phố Metz ở phía đông bắc nước Pháp, một thành phố biên giới nằm gần Bỉ, Luxembourg và Đức, đồng thời là quê hương của Robert Schuman, một trong những người sáng lập Liên minh châu Âu và là Đấng Đáng kính của Giáo hội.
Jean Pirnay, một thành viên Dòng Phanxicô Tại thế cũng là thành viên Institut St. Benoît, tổ chức thuộc Giáo phận Metz thúc đẩy án phong chân phước cho Schuman, nói: “Đây là chuyến thăm của một Robert đến với một Robert khác.”
Phát biểu với Vatican News, ông nhận xét: “Không chỉ tên của họ giống nhau, mà họ còn có nhiều điểm chung: tôn trọng mỗi con người, mong muốn dẫn đưa mọi người đến với Đức Kitô nhưng không ép buộc họ, cùng sự khiêm nhường và quan tâm đến người nghèo.”
Năm 1950, khi châu Âu vẫn còn chao đảo sau Thế chiến II, Schuman, lúc đó là Bộ trưởng Ngoại giao Pháp, đã công bố Tuyên bố Schuman, đề xuất thành lập Cộng đồng Than Thép châu Âu. Các quốc gia thành viên sẽ cùng quản lý việc sản xuất trong những ngành công nghiệp này, để không một quốc gia nào có thể chế tạo vũ khí chống lại quốc gia khác.
Sáu quốc gia đã tham gia - Pháp, Tây Đức, Ý, Hà Lan, Bỉ và Luxembourg - và cộng đồng này sau đó phát triển thành Liên minh châu Âu như hiện nay.
Trong một châu Âu vẫn còn mang đầy thương tích và đang cố gắng tái thiết sau những tàn phá và đổ máu của Thế chiến II, Schuman và những nhà tư tưởng châu Âu khác đã mạnh dạn hy vọng về hòa bình trên lục địa này và tìm cách biến niềm hy vọng ấy thành hành động.
Đối với các thành viên Institut St Benoit, sự nghiệp chính trị của Schuman không thể được hiểu đầy đủ nếu tách khỏi đức tin, tình yêu dành cho Giáo hội và niềm tin sâu sắc của ông vào Học thuyết Xã hội của Giáo hội. Ông được tuyên bố là Đấng Đáng kính vào 6/2021.
Việc Schuman dấn thân với tư cách một Kitô hữu trong đời sống công cộng và chính trị cũng là một chứng từ cho ngày nay, đặc biệt trong một thế giới đang một lần nữa phải đối diện với điều mà Đức Giáo hoàng Phanxicô thường gọi là “một cuộc thế chiến thứ ba diễn ra từng phần.”
Emmanuel Crampon, Tổng Thư ký Institut St. Benoît, nói: “Schuman không phải là một con người của lời nói, mà là một con người của hành động, của những quyết định, của việc thực hiện những bước đi nhỏ để tiến về phía trước.”
“Nơi Schuman, chúng ta thấy những Kitô hữu hành động và xây dựng những phương thức mới, sáng tạo để kiến tạo hòa bình.”
Emmanuel Crampon, Tổng Thư ký Institut St. Benoît (©Institut Saint-Benoît)
Một người đến từ những vùng biên giới, biết nhìn vượt qua biên giới
Sự cởi mở của Schuman đối với người khác cũng bắt nguồn từ việc ông lớn lên giữa những nền văn hóa khác nhau. Ông sinh năm 1886 trong một gia đình Công giáo tại Luxembourg, quê hương của mẹ ông. Cha ông xuất thân từ Lorraine, một vùng ngày nay thuộc Pháp nhưng trước đây từng thuộc Đức; vì thế, Schuman thừa hưởng quốc tịch Đức từ cha mình.
Crampon giải thích: Schuman “là một con người của những vùng biên giới. Ngay từ khi còn trẻ, ông đã trải nghiệm thế nào là sống giữa những nền văn hóa khác nhau.”
Ông tiếp tục học tập tại Luxembourg, Đức và Pháp. Sau Thế chiến I, ông định cư tại Metz, khi Lorraine trở thành một phần của nước Pháp, và được nhập quốc tịch Pháp.
Crampon nhấn mạnh: “Ngay từ đầu, Robert Schuman đã học được từ cha mẹ và từ nền giáo dục của mình rằng có thể trở thành một con người của hòa giải, đồng thời mang những căn tính quốc gia khác nhau. Ông có khả năng nhìn vượt qua các đường biên giới và nhận ra rằng luôn có những cách để tìm được sự đồng thuận.”
Pirnay lưu ý rằng trong cuốn sách “Vì châu Âu” xuất bản năm 1960, Schuman viết: “Phục vụ nhân loại là một nghĩa vụ, giống hệt như nghĩa vụ đòi ta phải trung thành với quê hương đất nước.”
Jean Pirnay, một thành viên Dòng Phanxicô Tại thế và thành viên của Institut Saint-Benoît (©Institut Saint-Benoît)
“Ông là một con người biết vượt qua các biên giới”, Pirnay nhấn mạnh. “Ông nhìn thấy các quốc gia và dân tộc, nhưng từ viễn tượng của Nước Trời, sự tồn tại và cách vận hành của các quốc gia và dân tộc ấy phải phục vụ những nguyên tắc Tin Mừng được trình bày trong Bài Giảng trên núi”, nghĩa là yêu thương người thân cận và tôn trọng phẩm giá của mọi người.
Được định hình bởi Học thuyết Xã hội của Giáo hội và thánh Tôma Aquinô
Việc học tập trong những năm tuổi trẻ cũng ảnh hưởng đến sự nghiệp chính trị của ông. Ông tham gia các hoạt động của Giáo hội dành cho người trẻ, gia nhập hội sinh viên Công giáo Unitas, tìm hiểu sâu hơn về Học thuyết Xã hội của Giáo hội, đặc biệt là Thông điệp Rerum Novarum năm 1891 của Đức Giáo hoàng Lêô XIII, và đào sâu kiến thức về thánh Tôma Aquinô.
Pirnay nhấn mạnh: Schuman “nhận ra rằng đức tin không chỉ là một niềm tin mang tính tri thức hay chỉ ở trong tâm hồn. Đức tin còn là một học thuyết xã hội có tác động đến đời sống chính trị và xã hội”.
“Công ích, sự tôn trọng mỗi con người, phẩm giá vô hạn của mỗi người, tình liên đới và nguyên tắc bổ trợ… Tất cả những điều đó ông đã học hỏi và sau đó áp dụng trong suốt sự nghiệp của mình.”
Những nguyên tắc này cũng định hình cách ông giải quyết những bất đồng chính trị. Crampon cho biết ông “chú tâm lắng nghe mọi người, ngay cả khi không đồng ý với họ, kể cả trong những căng thẳng của thời kỳ hậu chiến. Ông tìm kiếm một con người của sự thật, rồi cố gắng tìm ra một sự thỏa hiệp, một điểm chung”.
“Đó thực sự là một thế mạnh của ông khi thảo luận, khi lãnh đạo, ngay cả khi làm việc với các đại sứ hoặc đại diện của những quốc gia khác.”
Ông nhận định: “Bác ái trong đời sống chính trị, phục vụ công ích thực sự là mục đích chính của Schuman. Sau những năm học tập, đó thực sự là một ơn gọi đối với ông.”
Một mẫu gương Kitô hữu dấn thân vào thế giới
Sau khi hoàn tất việc học, Schuman định cư tại Metz và tham gia chính trường Pháp với tư cách là một nghị sĩ. Trong Thế chiến II, ông bị Gestapo bắt giữ. Sau đó, ông trốn thoát và sống ẩn náu trong phần còn lại của cuộc chiến, thường là tại các đan viện.
Sau chiến tranh, ông trở lại chính trường Pháp và đảm nhiệm nhiều chức vụ cấp quốc gia, trong đó có Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính và Bộ trưởng Ngoại giao.
Trong thập niên 1950, ông hợp tác với những nhà tư tưởng châu Âu khác để xây dựng cộng đồng châu Âu, và sau đó trở thành Chủ tịch đầu tiên của Nghị viện châu Âu.
Crampon nhấn mạnh: “Tôi nghĩ Robert Schuman là một mẫu gương tuyệt vời về cách một người Kitô hữu dấn thân vào thế giới.”
Ông nói tiếp: “Ông không xem chính trị là điều không thể dung hòa với đời sống và đức tin Kitô giáo. Khi có thể, ông vẫn tham dự Thánh lễ mỗi ngày và cố gắng thực hành bác ái trong đời sống thường ngày, ngay cả với những người không cùng chia sẻ các tư tưởng hay đức tin với ông.”
“Ông hiền hòa nhưng không yếu đuối. Trong chính trị, điều quan trọng là phải sống trung thực và thực hành những giá trị này với tinh thần trách nhiệm, sự sáng suốt và năng lực. Nói một cách ngắn gọn, đó chính là cuộc đời của Robert Schuman.”
Pirnay nói thêm: “Ông muốn dẫn đưa mọi người đến với Chúa Giêsu, nhưng ông không nói về Chúa Giêsu. Ông ý thức rõ việc sống Tin Mừng trong chính trị có nghĩa là gì. Đối với ông, điều gì là công ích luôn rất rõ ràng.”
Một hội nghị tại Institut Saint-Benoît (©Institut Saint-Benoît)
Chuyến thăm của Đức Giáo hoàng làm nổi bật những cội nguồn của châu Âu
Chuyến thăm của Đức Giáo hoàng đến Metz sẽ tập trung vào việc khám phá lại những cội nguồn của châu Âu được xây dựng trên nền tảng hòa bình và sự hiệp nhất. Chuyến thăm cũng làm nổi bật nhân vật quan trọng trong đời sống Công giáo và chính trị này, cũng như di sản mà ông để lại cho cả các Kitô hữu lẫn những người không tin ngày nay.
Pirnay nói: “Chuyến thăm này có ý nghĩa rất lớn đối với việc thúc đẩy hòa bình bằng các phương thế chính trị, bởi vì chúng ta hy vọng hòa bình đến trong tâm hồn mỗi người. Chuyến thăm này là một sự trân trọng sâu sắc đối với những nỗ lực của Robert Schuman trong việc xây dựng hòa bình giữa các cá nhân và giữa các quốc gia.”
“Đồng thời, dưới ánh sáng của Thông điệp Magnifica Humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, chuyến thăm làm nổi bật một mẫu gương cụ thể về một con người biết cách xây dựng những nhịp cầu.”
Crampon nhận định: “Schuman cho thấy chúng ta nên tập trung vào những điều hiệp nhất chúng ta thay vì những điều chia rẽ chúng ta. Khi còn hoạt động, ông thúc đẩy tình liên đới giữa các quốc gia, nhưng không chỉ giới hạn ở cấp độ châu Âu mà còn mở ra với các quốc gia khác. Không phải để tự cô lập, nhưng để giúp những quốc gia khác xây dựng tương lai của chính họ.”
Đối với Crampon, di sản của Schuman nằm ở khả năng thực hiện tất cả những điều đó với “sự khiêm nhường, đối thoại và tinh thần phục vụ”.
Pirnay nhận định rằng, bất chấp thời kỳ hậu chiến đầy căng thẳng mà Schuman đã sống, ông “vẫn không ngừng cầu nguyện, tiếp tục xây dựng tình bạn với mọi người và tiếp tục hy vọng vào nhân loại, ngay cả nơi các chính trị gia; đồng thời vẫn có sức mạnh và sự sáng tạo để hình dung những hình thức mới của xã hội”.
Ông nhấn mạnh: “Ông vẫn tin rằng châu Âu có thể được xây dựng trên tình hữu nghị giữa Pháp và Đức, ngay sau chiến tranh. Anh chị em có thể hình dung được không? Và ông vẫn hy vọng vào tầm nhìn ấy.”
“Đó là điều chúng ta cần học nơi ông: không bao giờ nản lòng.”
